Eerste Hulp bij Hersenschudding

Wat te doen na een hoofdtrauma? Wetenschappelijk onderbouwde informatie voor sneller herstel en het voorkomen van langdurige klachten.

Geen paniek — 80% herstelt volledig binnen enkele weken

Belangrijk

Bij ernstige symptomen zoals bewustzijnsverlies, aanhoudend braken, toenemende hoofdpijn of verwarring: bel direct 112 of ga naar de spoedeisende hulp. Gebruik geen alcohol of drugs — dit verdooft het bewustzijn.

Wat te doen na een hersenschudding

Van de eerste uren tot het opbouwen van activiteiten

0-2 uur

Direct na het incident

  • Stop direct met de activiteit (sport, werk)
  • Blijf niet alleen — laat iemand bij u waken
  • Bel altijd de huisarts of spoedeisende hulp
  • Controleer op alarmsymptomen (zie hieronder)
  • Gebruik geen alcohol of drugs
2-3 dagen

Rust nemen

  • Neem volledige rust: zowel fysiek als mentaal
  • Beperk beeldschermen zoveel mogelijk
  • Drink voldoende water, geen alcohol of cafeïne
  • Luister naar je lichaam — als klachten toenemen, doe rustiger aan
  • Zorg voor goede nachtrust
Na 2-3 dagen

Gedoseerd activeren

Uit onderzoek blijkt dat strikte bedrust het herstel vertraagt. Na 2-3 dagen rust is het belangrijk om langzaam je activiteiten op te bouwen.

  • Begin met activiteiten die voor jou leuk of ontspannend zijn
  • Beweeg dagelijks minimaal 20-30 minuten (wandelen, fietsen)
  • Vaker kort bewegen is beter dan 1x lang
  • Wissel inspanning altijd af met rust
  • Klachten moeten binnen 30-60 minuten afnemen na een activiteit

Symptomen herkennen

Alarmsymptomen

Bel direct 112 of ga naar de SEH

  • Bewustzijnsverlies
  • Aanhoudend of herhaald braken
  • Toenemende hoofdpijn
  • Verwardheid of vertraagde reactie
  • Dubbelzien of wazig zien
  • Ongelijke pupillen
  • Kramp of stuiptrekkingen
  • Bloeding uit oor of neus
  • Verlies van gevoel in ledematen
  • Niet wakker te krijgen uit slaap

Veelvoorkomende klachten

Kunnen enkele dagen tot weken duren

  • Hoofdpijn
  • Nekpijn
  • Duizeligheid of balansproblemen
  • Vermoeidheid
  • Concentratie- en geheugenproblemen
  • Overgevoeligheid voor licht, geluid en beweging
  • Slaapproblemen
  • Misselijkheid
  • Visuele klachten (wazig zien, moeite met beeldschermen)
  • Oorsuizen (tinnitus)
  • Emotionele klachten (angst, somberheid, kort lontje)

Overprikkeling: waarom het gebeurt

Bijna iedereen met een hersenschudding heeft last van overgevoeligheid voor prikkels. Dit komt doordat je hersenen tijdelijk moeite hebben met het filteren van binnenkomende informatie. Alle prikkels — beelden, geluiden, geuren — krijgen het label ‘belangrijk’, waardoor je snel overbelast raakt.

Dit is tijdelijk. Wanneer je zenuwstelsel herstelt, worden deze klachten minder.

Pas op met prikkels dempen

De verleiding is groot om een koptelefoon of zonnebril te gebruiken, maar doe dit alleen als het echt noodzakelijk is. Te veel prikkels dempen werkt averechts: je hersenen leren het omgaan met prikkels af en je wordt nóg gevoeliger.

Voorkomen van langdurige klachten

Wat zegt de wetenschap over preventie van PCS?

Ongeveer 20% van de mensen ontwikkelt na een hersenschudding langdurige klachten. In Nederland ligt dit percentage zelfs rond de 44%. Vroege interventie en de juiste aanpak in de eerste dagen en weken kunnen dit risico aanzienlijk verminderen.

Risicofactoren herkennen

Bepaalde factoren verhogen de kans op langdurige klachten:

  • Eerdere hersenschuddingen
  • Voorgeschiedenis van migraine
  • Angst, depressie of PTSS
  • ADHD of prikkelgevoeligheid
  • Recente burn-out of overbelasting
  • Veel verschillende klachten tegelijk in de eerste dagen

Bron: Spakman et al., Medisch Contact 2021; Rijndam beslisboom

Niet te lang rusten

Recent wetenschappelijk onderzoek toont aan:

  • Strikte bedrust van 6 weken is achterhaald
  • Maximaal 2-3 dagen volledige rust, daarna gedoseerd opbouwen
  • Vroege lichte beweging verbetert herstel
  • Vermijd volledige isolatie en complete rust
  • Geleidelijk opbouwen werkt beter dan lang afwachten

Bron: Spakman et al., Medisch Contact 2021

Gedoseerd activeren

Het kernprincipe voor succesvol herstel:

  • Dagelijks 20-30 minuten rustig bewegen (wandelen, fietsen)
  • Mentale oefeningen bij voorkeur direct na bewegen
  • Korte blokjes (5-10 min) mentale activiteit, meerdere keren per dag
  • Klachten moeten binnen 30-60 minuten afnemen
  • Vaker kort bewegen is beter dan 1x lang

Bron: GETaHEAD; Active Recovery from Concussion

Voeding voor herstel

Je hersenen verbruiken 20-30% van alle voedingsstoffen. Na een hersenschudding hebben ze extra energie nodig:

  • Eet onbewerkte voeding, vermijd toegevoegde suikers
  • Veel groente en fruit (liefst in alle kleuren)
  • Gezonde vetten: vette vis, avocado, noten, zaden
  • Vermijd alcohol en beperk cafeïne
  • Drink minimaal 2-3 liter per dag

Bron: GETaHEAD Brain Recovery Support

Stress & slaap

Na een hersenschudding is het stresssysteem vaak te actief. Ontspanning en goede slaap zijn essentieel:

  • Meerdere keren per dag ontspanningsoefeningen
  • Ademhalingsoefeningen, meditatie of yoga kalmeren het zenuwstelsel
  • Vaste slaap- en waktijden, ook in het weekend
  • Geen beeldschermen na 20:00 uur
  • Korte powernap mag (max 20 min), niet uren in bed

Bron: GETaHEAD Brain Recovery Support

Praktische hersteltips

Concrete adviezen om je herstel te bevorderen

Gedoseerd bewegen

Minimaal 20-30 minuten per dag rustig bewegen. Geen contactsport of krachttraining in de eerste weken. Vaker kort is beter dan 1x lang.

Hersenen uitdagen

Puzzels, lezen, podcast luisteren — bij voorkeur direct na bewegen. Houd het kort (5-10 min per keer) en doe dit meerdere keren per dag.

Rust & ontspanning

Zorg naast inspanning voor voldoende rust om je zenuwstelsel te kalmeren en herstel te bevorderen. Meditatie, yoga, ademhalingsoefeningen of wandelen in de natuur helpen hierbij.

Beeldschermen beperken

Vermijd schermen niet volledig, maar ga er verantwoord mee om. Probeer kort (10 min), houd rust, en bouw geleidelijk op met pauzes.

Slaaphygiëne

Vaste slaap- en waktijden, ook in het weekend. Geen cafeïne na 14:00, geen schermen na 20:00. Een powernap mag (max 20 min).

Voeding

Eet onbewerkt, veel groente en fruit, gezonde vetten (vis, noten, avocado). Vermijd suikers, alcohol en cafeïne. Drink minimaal 2-3 liter per dag.

Stressmanagement

Je stresssysteem is na een hersenschudding vaak te actief. Doe meerdere keren per dag ontspanningsoefeningen. Probeer niet te piekeren over klachten — ze zijn tijdelijk.

Re-integratie

Terug naar werk, school of studie? Begin met 1-2 uur per dag en bouw rustig op. Lukt het niet? Een ergotherapeut kan hierbij ondersteunen.

Wanneer hulp zoeken?

De meeste hersenschuddingen herstellen binnen enkele weken. Maar soms is professionele hulp nodig om het herstel te bespoedigen.

Neem contact op met uw huisarts of met ons netwerk als:

  • Klachten langer dan 2 weken aanhouden
  • Symptomen erger worden in plaats van beter
  • U moeite heeft met dagelijkse activiteiten
  • Uw werk of studie eronder lijdt
  • U last krijgt van angst, somberheid of PTSS
  • U eerder een hersenschudding heeft gehad
  • U risicofactoren heeft (migraine, ADHD, burn-out)

Bij risicofactoren adviseren wij een huisartscontrole na 2 weken. Hoe eerder de juiste behandeling start, hoe beter het herstel.

Neem contact op

Huisarts

Uw eerste aanspreekpunt. Kan verwijzen naar eerstelijns behandelaars.

PCS Netwerk

Eerstelijns multidisciplinaire behandeling door gespecialiseerde zorgverleners.

Spoedeisende hulp

Bij alarmsymptomen direct naar de SEH of bel 112.

Hoe wij kunnen helpen

Het PCS Netwerk Nijmegen biedt eerstelijns multidisciplinaire behandeling. Elke discipline richt zich op specifieke klachten.

Ergotherapie

Prikkelverwerking, energiemanagement, opbouw van activiteiten en werk, cognitieve klachten

Fysiotherapie

Hoofd- en nekpijn, balans en evenwicht, conditieopbouw, vestibulaire klachten, aërobe training

Psychologie

PTSS-behandeling, angst en verwerking, cognitieve gedragstherapie, neuropsychologisch onderzoek

Chiropractie

Wervelkolom, nek en zenuwstelsel, herstel van beweeglijkheid na trauma

Orthomoleculair

Voedingsadvies, supplementen en herstelondersteuning op cellulair niveau

Manuele & vestibulaire therapie

Duizeligheid, balansproblemen, verminderde nekbeweeglijkheid

Re-integratie

Begeleiding bij terugkeer naar werk, school of studie na een hersenschudding

Wilt u weten welke behandeling bij u past? Vul onze vragenlijst in. Dit is de eerste stap naar multidisciplinaire behandeling via ons netwerk.

Nuttige bronnen

Hulp nodig bij herstel?

Ons multidisciplinaire team staat klaar om u te helpen. Vul de PCS vragenlijst in of neem contact op.