Wat te doen na een hersenschudding (Licht Traumatisch Hersenletsel / LTH)? Wetenschappelijk onderbouwde informatie voor sneller herstel en het voorkomen van langdurige klachten zoals Post Commotioneel Syndroom (PCS).
Van de eerste uren tot het opbouwen van activiteiten
Uit onderzoek blijkt dat langdurige strikte rust het herstel juist vertraagt. Na 1-2 dagen rustig aan doen is het belangrijk om je activiteiten langzaam weer op te bouwen.
Bel direct 112 of ga naar de SEH
Kunnen enkele dagen tot weken duren
Veel mensen met een hersenschudding hebben in de eerste weken last van overgevoeligheid voor prikkels. Dit komt doordat je hersenen tijdelijk moeite hebben met het filteren van binnenkomende informatie. Alle prikkels — beelden, geluiden, geuren — krijgen het label ‘belangrijk’, waardoor je snel overbelast raakt.
Dit is tijdelijk. Wanneer je zenuwstelsel herstelt, worden deze klachten minder.
De verleiding is groot om een koptelefoon of zonnebril te gebruiken, maar doe dit alleen als het echt noodzakelijk is. Continu alle prikkels wegnemen kan averechts werken: de gevoeligheid blijft dan langer hangen. Bouw blootstelling juist gedoseerd weer op.
Wat zegt de wetenschap over preventie van PCS?
Bij ongeveer 1 op de 5 mensen (zo'n 20%) houden de klachten langer dan enkele weken aan. In een grote Nederlandse studie (UPFRONT, van der Naalt 2017) was 6 maanden na het letsel bij 44% sprake van ‘incompleet herstel’ — een brede maat die ook lichte restklachten meetelt bij mensen die alweer volledig werken, en dus niet hetzelfde is als blijvende PCS. Vroege herkenning en de juiste aanpak in de eerste dagen en weken kunnen het risico op langdurige klachten verminderen.
Bepaalde factoren verhogen de kans op langdurige klachten:
Bron: van der Naalt e.a. 2017 (UPFRONT); Spakman e.a., Medisch Contact 2021; NL-richtlijn LTH
Recent wetenschappelijk onderzoek toont aan:
Bron: Amsterdam Consensus 2023; NL-richtlijn LTH; Thomas et al. 2015
Het kernprincipe voor succesvol herstel:
Bron: Leddy e.a. 2019 (Buffalo); Amsterdam Consensus 2023; GETaHEAD
Je hersenen zijn maar ~2% van je lichaamsgewicht, maar gebruiken in rust al zo'n 20% van je energie. Na een hersenschudding hebben ze tijdelijk extra energie nodig:
Bron: GETaHEAD Brain Recovery Support
Na een hersenschudding is het stresssysteem vaak te actief. Ontspanning en goede slaap zijn essentieel:
Bron: GETaHEAD Brain Recovery Support
Concrete adviezen om je herstel te bevorderen
Bouw op naar 20-30 minuten per dag rustig bewegen. Geen contactsport of krachttraining in de eerste weken. Vaker kort is beter dan 1x lang.
Puzzels, lezen, een podcast luisteren. Houd het kort (5-10 min per keer) en doe dit meerdere keren per dag, met rust ertussen.
Zorg naast inspanning voor voldoende rust om je zenuwstelsel te kalmeren en herstel te bevorderen. Meditatie, yoga, ademhalingsoefeningen of wandelen in de natuur helpen hierbij.
Vermijd schermen niet volledig, maar ga er verantwoord mee om. Probeer kort (10 min), houd rust, en bouw geleidelijk op met pauzes.
Vaste slaap- en waaktijden, ook in het weekend. Geen cafeïne in de uren voor bedtijd, geen schermen in het laatste uur. Een powernap mag (max 20 min).
Eet onbewerkt, veel groente en fruit, gezonde vetten (vis, noten, avocado). Vermijd suikers, alcohol en cafeïne. Drink voldoende (ongeveer 1,5-2 liter per dag).
Je stresssysteem is na een hersenschudding vaak te actief. Doe meerdere keren per dag ontspanningsoefeningen. Probeer niet te piekeren over klachten — ze zijn tijdelijk.
Terug naar werk, school of studie? Begin met 1-2 uur per dag en bouw rustig op. Lukt het niet? Een ergotherapeut kan hierbij ondersteunen.
Herstel verloopt zelden in een rechte lijn — en soms is gerichte begeleiding nodig
Een terugval betekent niet dat je faalt; ups en downs horen erbij. Maar als je telkens terugvalt, of na ongeveer vier weken niet vooruitkomt, dan is ‘gewoon doorzetten’ of ‘afwachten tot het overgaat’ meestal niet de oplossing. Dan is het tijd voor een gerichtere aanpak.
De grootste valkuil is om op een goede dag meteen veel te doen, of te snel weer volledig aan het werk te gaan. Het gevolg is vaak een terugval — soms pas een dag later. Dit patroon van pieken en diepe dalen houdt klachten juist in stand. Onderzoek laat zien dat doorgaan ondanks je klachten het herstel kan vertragen.
Signalen dat de basis-opbouw niet genoeg is:
We kijken samen wát het herstel blokkeert en pakken dat doelgericht aan:
Loop je vast, of werkt de basis-opbouw niet? Vul de PCS-vragenlijst in — die laat zien welke aanpak bij jouw klachten past.
De meeste hersenschuddingen herstellen binnen enkele weken. Maar soms is professionele hulp nodig om het herstel te bespoedigen.
Neem contact op met uw huisarts of met ons netwerk als:
Houden klachten na ongeveer 2 weken aan? Laat het bij uw huisarts controleren. Bij klachten die langer dan 4 weken aanhouden is gespecialiseerde, multidisciplinaire begeleiding zinvol. Hoe eerder de juiste behandeling start, hoe beter het herstel.
Neem contact opUw eerste aanspreekpunt. Kan verwijzen naar eerstelijns behandelaars.
Eerstelijns multidisciplinaire behandeling door gespecialiseerde zorgverleners.
Bij alarmsymptomen direct naar de SEH of bel 112.
Het PCS Netwerk Nijmegen biedt eerstelijns multidisciplinaire behandeling. Elke discipline richt zich op specifieke klachten.
Prikkelverwerking, energiemanagement, opbouw van activiteiten en werk, cognitieve klachten
Hoofd- en nekpijn, balans en evenwicht, conditieopbouw, vestibulaire klachten, aërobe training
PTSS-behandeling, angst en verwerking, cognitieve gedragstherapie, neuropsychologisch onderzoek
Nek en wervelkolom, herstel van beweeglijkheid en houding na nektrauma (cervicogene klachten)
Voedings- en hydratatieadvies; supplementen alleen bij een aangetoonde indicatie of tekort, in overleg met arts
Duizeligheid, balansproblemen, verminderde nekbeweeglijkheid
Begeleiding bij terugkeer naar werk, school of studie na een hersenschudding
Wilt u weten welke behandeling bij u past? Vul onze vragenlijst in. Dit is de eerste stap naar multidisciplinaire behandeling via ons netwerk.
Ons multidisciplinaire team staat klaar om u te helpen. Vul de PCS vragenlijst in of neem contact op.